A existencia de mandas de cabalos salvaxes nas montañas é un dos testemuños máis sorprendentes de como Galicia preserva o valor do natural e a cultura e tradicións xeradas ao redor da relación do home coa natureza. E é en torno ao cabalo onde se asente unha das festas tradicionais máis atávicas do amplo repertorio de celebracións da cultura galega. Trátase de ?A Rapa dás Bestas?, un hipnótico espectáculo de forza, plasticidad, tensión e poder, que se celebra todos os anos desde finais de primavera ata ben avanzado o verán, en numerosos enclaves rurais repartidos por toda a xeografía galega.
Un ritual, tan antigo como a terra que a alberga, que xa foi descrito con asombro polo xeógrafo e historiador grego Estrabón hai máis de 2.000 anos: ?Con cornos e con berros acosan ás bestas polos montes ata lograr acurralalas. Unhas sacrifícanas para comelas. Outras, as doman e sérvenlles de montura para as súas loitas guerreiras?.
Na actualidade celébrase A Rapa dás Bestas en 16 localidades galegas a través dunha cerimonia que admite escasas e pequenas variacións entre uns lugares e outros. Polo xeral, os mozos soben ao monte de madrugada dirixidos polo bestilleiro, que é o encargado de dirixir as manobras de acorralamiento do gando. O ritual iníciase coa Baixa, manobra de acoso e acorralamiento dos cabalos para baixalos desde o monte ata o Curro, un recinto circular no centro do pobo onde se encerran os cabalos que van entrando nunha impoñente galopada grupal.
Unha vez metidos os animais no curro dá comezo un verdadeiro duelo de forza e destreza entre os mozos e os cabalos salvaxes para, en primeiro lugar separar aos máis novos, garañones e poldras, que serán postos de novo en liberdade. As manobras dentro do curro convértense nun fervedoiro de homes e cabalos que pelexan entre si, cos mozos tentando montar aos cabalos e tombalos sen axuda de ningunha ferramenta, e os animais que se resisten revolvéndose, alzándose, coceando e relinchando. Finalmente, os animais sometidos serán marcados a lume e cortaránselle as crines, que serán aproveitadas para fabricar cepillos e cordas.
Entre todas rápaas dás Bestas que se celebran en Galicia durante o verán, a de Sabucedo, no municipio pontevedrés da Estrada, destaca por ser un dos que mellor a preservado a pureza da tradición. Este é o único curro no que os aloitadores (mozos que someten aos cabalos) enfróntanse aos animais sen máis medios que as súas propias mans, sen cordas nin paus. O curro actual de Sabucedo construíuse no século XVIII encostado á igrexa, con sillares de pedra que serven de asento aos visitantes que queren presenciar a cerimonia. Rápaa de Sabucedo celébrase a primeira fin de semana de xullo e está declarada de Interese Turístico, do mesmo xeito que a de Candaoso, en San Andrés de Boimente (Viveiro, Lugo).
- Lugares onde asistir a Rápaa dás Bestas:
MAYO
Curro de Valga, en Oia (Pontevedra), o 2° domingo de maio.
XUÑO
Curro de Torroña, en Oia (Pontevedra), o 1° domingo de xuño.
Curro de Mougás, en Oia (Pontevedra), o 2° domingo de xuño.
Curro de Morgadáns, en Gondomar (Pontevedra), o 3° domingo de xuño.
Curro de San Cibrán, en Doas-Gondomar (Pontevedra), o 4° domingo de xuño.
Curro da Capelada, en Cedeira (A Coruña), o último domingo de xuño.
Curro Campo do Oso, na Pastoriza-Mondoñedo (Lugo), o último domingo de xuño.
JULIO
Curro de Sabucedo, en San Lorenzo de Sabucedo-A Estrada (Pontevedra), o 1° sábado, domingo e luns de xullo.
Curro de Candaoso, en San Andrés de Boimente-Viveiro (Lugo), o 1° domingo de xullo.
Curro de Amil, en Amil-Morana (Pontevedra), o 2° domingo de xullo.
Curro de Monte Castelo, en Cotobade (Pontevedra), o 2° domingo de xullo.
AGOSTO
Curro Recarei-Santo Tomé, no Valadouro (Lugo), o 1° domingo de agosto.
